Ergenlik hızlı büyüme ve gelişmenin olduğu kız-erkek cinsel özelliklerinin belirdiği 6-8 yıllık ilk gençlik dönemini kapsar. İlköğretimin son dönemine rastlayan erinlik, ilk gençlik yıllarıdır. Dengeli ve uyumlu ilkokul çocuğunun yerini tedirgin, güç beğenen ve çabuk tepki gösteren bir genç almıştır. Duyguları hızlı iniş çıkışlar gösterir, tepkileri önceden kestirilmez, derslerine ilgisi azalmıştır, dikkati dağınıktır, evde durmak istemez, önerilere aldırmaz, beslenmesi düzensizdir. İlgileri artmış gelgeç hevesleri çoğalmıştır. Başkaları tarafından nasıl görüldüğünü merak eder, dinlediği müzik, beğendiği sanat etkinlikleri değişiktir. Uzun uzun düşler kurar, hatıra defteri tutmaya başlar, şiir, öykü yazmaya özenir. Yazdıklarında gizliliğe dikkat eder, kulaktan dolma ödünç alınmış fikirleri savunur, büyükleri ile tartışır. Anne babasına karşıt düşünceler ileri sürmeye dikkat eder, karşı çıkmış olmak için karşı çıkar. Bu dönem için çelişkili duyuş ve davranış özellikleri olağan sayılır. Bazı gençler çalkantıyı daha az yoğunlukta yaşayıp çabucak uyum sağlarlar. Bazıları ise ileri derecede uyumsuzluklar gösterip bu tür davranışlarda ileri yaşlarda da bulunabilirler.
Ergen;
Büyümek için sabırsızlanmakta ise de bir türlü çocuksu davranışlardan kurtulamamaktadır. Ergen yeni arayışlar içindedir. Bu arayışların en önemlisi “kimlik arayışı”dır. İşe ilk önce ana babasını görmezlikten gelmekle başlar. Çocukluk yaşlarındaki gibi babanın fikirleri eskisi gibi ilginç değildir ve çok az şey bilir. Bu duygular ergenliğin sona ermesi ile kaybolur. Ergen ana babasını gerçekçi duygularla değerlendirmeğe başlar. Yeni bir kişiliğin bağımsız olmakla şekilleneceğini düşündüğünden ergen bağımsız olmaya büyük önem verir. Evden kopar, çevresinden uzaklaştırdığı ana-babasının boşluğunu doldurmak için yeni ilişkilere yönelir. Bir grup içinde olmak gence güven verir. Onaylamasa bile grubun bazı davranışlarına katılır. Bu konuda ana babaya düşen görev genci evde fazla sınırlamamak olmalıdır. Çünkü bunalan genç dışarıda daha etkin arkadaşlarının peşinden gidebilir. Evinde kabul gören ergen zamanla ailesine daha kolay bağlanır.
Ergenlik döneminde ruhsal-toplumsal problemler:
Derslere ilgisi azalır, başarısı düşer. Hep bağırır çağırır, kırar döker. Bu davranışları art niyetli önderler vasıtası ile saptırılıp hırsızlığa, zararlı eyleme, toplum suçlarına yöneltilebilir. Gençler toplum kurallarını hiçe sayıp kural dışı yaşamak isterler. Kız erkek ilişkilerinde aşırı serbestliğe yönelirler. Ailesi ve çevresi ile çatışmaya düşen ergen aşırı baskılar altında bunalır. Sonuçta kendisine yönelen kötü bir söz veya davranış; intihar girişimine neden olabilir. Bazı gençler topluma karışıp bağımsızlıklarını elde etmek yerine, çeşitli nedenlerden dolayı, içe kapanırlar. Yetenekli olanlar yeteneklerini geliştirip yaratıcı olabilirler. Bazı gençler de cinsel kimlik kazanmakta zorluk çekerler. Bu zorluk geçici olabileceği gibi kalıcı cinsel problemlere neden olabilir.

ERGENLER, KENDiLERiNi
ANLATIYOR*

Saygın Soylu (13): Ergen olmakla önceleri uzak olduğum
kişilerle arkadaş oldum, yakın olduğum arkadaşlarımla
aram açıldı. Ben dahil herkesin görüşleri farklılaştı.
Eskiden düşünmediğim birçok şeyi düşünmeye başladım.
Kız ve erkek arkadaşlarım iyice ukalalaştı. Genelde
arabalar, futbol ve bilgisayardan konuşuyoruz. Ailemde,
babam biraz daha rahat izin veriyor, annem daha sıkı.
Bazen ailemle kavga ediyorum. Eğer tartışma büyürse
hemen kaçmayı tercih ediyorum. Bir de odama bir şey
alınıyor, ama benim fikrim sorulmuyor, bu beni rahatsız
ediyor. Bir de çok ilgi beni sıkıyor. Nereye gideceksin,
kaçta geleceksin, kiminle gibi soruları kontrol sorularını sevmiyorum. Gelecekle ilgili planlarım çok çabuk değişiyor. İlerde tek istediğim kendi işimin başında olmak. Arkadaşlarım
arasında sigara ve içki kullananlar var, bu tarz kötü şeyleri biliyorum, şu an onlardan uzak durmaya çalışıyorum.

Damla Güven (13): Kendime göre davrandığım, istediğimi yapabildiğim zaman büyümüş olacağım. Kendimdeki
değişimi fark ediyorum, mesela eskiden çok komik
giyiniyormuşum gibi geliyor. Cinselliği ablam, annem ve arkadaşlarımla konuşuyorum, ama babamla konuşmaktan çekiniyorum. Bu eğitimi okulda verseler, küçükken
başlasa iyi olur. Annemle izin almak konusunda sorunlarımız oluyor. İstediğim olmadığı zaman sinirleniyorum. Benim düşüncelerime değer verilirse çok hoşuma gidiyor.
*Cumhuriyet Dergi, 3-10.2004