|
Karakter
nedir?
Sınıf öğrencilerin gürültü ve patırtısıyla
sallanırken sert görünümlü hoca kapıda beliriyor.
Sınıfa bir bakış atıp kürsüye geçiyor. Tebeşirle
tahtaya kocaman bir 1 rakamı çiziyor.
"Bakın" diyor, "Bu, karakterdir. Hayatta sahip
olabileceğiniz en değerli şey..."
Sonra 1'in yanına 0 (sıfır ) koyuyor:
"Bu, başarıdır. Başarılı bir karakter 1'i 10
yapar."
Sonra bir 0 (sıfır ) daha...:
"Bu, tecrübedir. 10 iken 100 olursunuz."
Sıfırlar böyle uzayıp gidiyor:
Yetenek... Disiplin... Sevgi...
Eklenen her yeni 0 (sıfır )'ın kişiliği 10 kat
zenginleştirdiğini anlatıyor hoca...
Sonra eline silgiyi alıp en
baştaki 1'i siliyor. Geriye bir sürü sıfır kalıyor.
Ve hoca yorumu patlatıyor:
"Karakteriniz yoksa öbürleri hiçtir."
Karakter, bireyin
kendine özgü ve onu başkalarından ayıran, davranış
biçimlerini belirleyen kişilik özelliğidir.
Çevrenin bireye verdiği değerin de onun karakteri
ile doğrudan ilişkisi vardır. Karakteri, kişinin
ilgi-yetenek ve davranış biçimleri etkiler, bunlar
insanın karakteristik özellikleridir. Örneğin çok
hırçın olmak, otoriter olmak, kaba ya da nazik olmak
bu tür özelliklerdir.
Karakter özellikleri,
bireyin içinde yaşadığı çevrede, doğduğu andan
itibaren şekillenmeye başlar. Toplumun özellikleri,
aile ve okul çevresi karakterin sürekli değişim ve
gelişiminde etkilidir. Yani insanların “bu benim
karakterim, değiştiremem ki” şeklindeki savunmaları
kabul edilemez. Karakter doğuştan getirilen ve
değiştirilemeyen bir kişilik özelliği değildir,
eğitimle değiştirilebilir ve geliştirilebilir.
Çocuklarımız bizim
yarınlarımız, bizleri daha ileriye ve aydınlığa
taşıyacak teminatlarımız olduğuna göre onların
karakterleri konusunda da hassas davranılmalıdır.
Çocuğunuzun sağlıklı gelişimi için sağlıklı beslenme
ne kadar gerekliyse onun karakterini besleyebilmeniz
de o kadar önemlidir. Sağlam karakterlere sahip
çocuklar yetiştirmek sağlam temelli toplumun, güçlü
ulus olmanın da şartlarındandır. Bu nedenlerle
çocuklara evde ve okulda akademik gelişimleri için
verilen çabalara karakterlerinin gelişimi için
verilen çabalar da eklenmelidir. Aksi taktirde okul
başarısı yüksek ama saygısız, kaba, dostluk anlayışı
olmayan, çevresindeki insanlara kırıcı davranan ve
bu durumu umursamayan, başkalarını da anlamaya
çalışmayan, bencil, yüreğinde sevgi taşımayan
bireylerin toplumumuzda her geçen gün sayılarının
artması kaçınılmazdır.
Sağlam karakter
dendiğinde öncelikle kazandırılması amaçlanan
özelliklerin neler olduğuna bakılmalıdır. Bu
özelliklerin başında ahlaki değerlere sahip olma ve
bunlara aykırı davranmamayı prensip haline getirmek
gelir. Toplumda problem yaratan, hırsızlık,
sahtekarlık yapan, sorunlarını şiddetle çözmeye
çalışan kavgacı, nezaketsiz insanların çokta iyi
karakterli insanlar olduğu söylenemez. Ayrıca toplum
kurallarını çiğnememek ve kendi isteklerimizle
toplumsal kurallar çeliştiğinde kendimizi
frenleyebilmekte güçlü karakterin
göstergelerindendir.
Bu özellikleri
kazandırmada ailelere büyük görev düşmektedir. Çünkü
çocuğun ilk eğitim aldığı yer aile ortamıdır. Bebek
doğduğu andan itibaren ailesinin ona davranış
biçimlerinden etkilenerek büyümeye ve çeşitli
alışkanlıklar geliştirmeye başlar. Sağlam
karakterli, ahlak kurallarına uygun davranışlar
gösteren ebeveynlerin çocuklarının da güzel
karakterli olmaları şaşırtıcı değildir. Çünkü
çocuklar anne-babalarını model alırlar, söyleneni
değil gözlemlediklerini uygulamaya başlarlar. Bu
nedenle de aileler çocuklarının alışkanlıklarını,
davranışlarını, karakterlerini eleştirirken
öncelikle kendilerinin nasıl ebeveynler olduklarını
objektif olarak değerlendirmelidirler. Örneğin
babası sürekli olarak çevresindeki insanlara yalan
söyleyen çocuğun dürüst olması beklenemez. Çünkü
baba onun için olumsuz bir model oluşturmaktadır. Ya
da toplum mallarına zarar veren bir çocuğa (parktaki
oyuncakları kırmaya çalışmak gibi) asla tepki
göstermeyen ebeveyn çocuğunda bu davranışın kalıcı
hale gelmesine neden olur. Veya özgürlüğü her
istediğini yapmak olarak algılayıp çevredeki
insanların kişisel sınırlarını umursamayan anne
babaların çocukları da böyle olacaktır. Başka bir
örnekte çevresine karşı zalimce davranan, kin tutan
anne babaların çocuklarının da bu karakter
özelliklerini taşımasıdır. Eğer aileler güçlü
karakterli çocuklara sahip olmak istiyorlarsa,
öncelikle kendi üzerlerine düşen sorumlulukları
yerine getirmelidir.
Çocuğun karakter
gelişiminde aile dışında okulun, arkadaşların da
etkisi vardır. Okul yaşantısında öğretmenlerin de
çocukların karakter gelişimlerine katkıda bulunması
gerekir. Bunu yapabilmek için ilk adım aynen anne
babalar için bahsettiğimiz şekilde öğretmenin de
öğrencilere olumlu örnek olmasıdır. Yüksek
karakterli öğretmenlerin davranış biçimleri
öğrencilere model oluşturacak ve karakter
gelişimlerine katkı sağlayacaktır. Çevreyle olan
iletişiminde hem öğretmen arkadaşlarına, hem veliye
hem de öğrencisine saygı duyan ve bu nedenle kendisi
de saygı gören öğretmen, öğrencisine saygılı olmanın
önemini göstermektedir. Ya da öğrencileri arasında
ayrım yapmayan, kimsenin hakkını yemeyen, yedirmeyen
ve aynı zamanda kendi haklarını da koruyan öğretmen,
öğrencilerine adil olmayı öğretmektedir. Bu nedenle
öğretmenler kendi davranışlarına da oldukça dikkat
etmelidir.
Ayrıca okulda sadece
akademik eğitim vermek yerine, öğrencilerin karakter
gelişimlerini de desteklemeye çalışılmalı ve bunun
için çeşitli çalışmalar yapılmalıdır. Çünkü
okulların amacı sadece başarılı insanlar yetiştirmek
değil, iyi insan-iyi vatandaş yetiştirmek olmalıdır.
Yapılabilecekler:
·
Öğrencilere sürekli rekabet
aşılanmamalı, işbirliğinin önemi öğretilmelidir.
Bunun için grup çalışmaları yapılabilir. Rekabetin
ne zaman yararlı ne zaman zararlı olduğu
öğretilmelidir.
·
Sosyal ve duygusal gelişimlerine
destek olunmalıdır. Bunu sağlamak için öğretmenler
sadece kendi dersleri ile ilgili müfredattaki
konuları işlemek yerine öğrencilere saygı, sevgi,
hoşgörü, nezaket, adalet gidi kavramlardan da
bahsetmelidir.
·
Öğrencilerin demokrasiyi
öğrenebilmeleri için okulda demokratik bir ortam
oluşturulmalı ve onlara hem sınıf içinde hem okul
genelinde kararlar alınırken söz hakkı verilmelidir.
·
Öğrencilerin yaşadıkları problemlerde
sağlıklı çözümler üretebilmeleri için çatışma çözme
yöntemleri konusunda bilgilendirilmeli, böylece
barışçı ve çözümcü bireyler olmalarına yardımcı
olunmalıdır.
·
Öğrencilere yardımlaşmanın önemi
öğretilmeli, büyüklerin küçüklere yardımcı olmaları
sağlanmalıdır.
·
Birbirlerine karşı nazik olmaları
sağlanmalı, kaba konuşmalarına izin verilmemelidir.
·
Öğrencilerin toplum hizmeti
çalışmalarına katılmaları sağlanmalıdır.
·
Kurallar koyulmalı ve bu kurallara
uymanın önemi vurgulanmalıdır.
·
Özgüven kazanmalarına yardımcı
olunmalıdır.
·
Öğrencilere örnek olabilecek önemli
kişiler hakkında bilgi verilmeli, okulun çeşitli
yerlerine bu kişilerle ilgili dokümanlar
asılmalıdır.
·
Çocuklar üzerinde olumlu etki
yaratacak veciz sözler duvarlara asılmalı ve bu
sözler üzerine konuşulmalıdır.
·
Öğretmenler kendi hataları olduğunda
bunu kabul etmeli, hatayı düzeltmenin yollarını
arayarak öğrencilere bu konuda da örnek olmalıdır.
·
Sınıfta zaman zaman çocuklara ders
verecek hikayeler okunarak öğrencilerle birlikte
değerlendirmesi yapılmalıdır.
·
Çevreye duyarlı olma, çevreyi temiz
tutma gibi konularda olumlu örnek olunmalıdır.
Örneğin okul bahçesinde bir çöp gördüğünüzde onu
yerden almak gibi.
·
Öğrencilerin olumlu ve diğer
çocuklara örnek olabilecek davranışları konusunda
velilerle iletişim kurulmalıdır.
·
Olumsuz davranışları konusunda da
veliler haberdar edilmeli ve bunu önlemek için ortak
hareket edilmelidir.
·
İyi insan ve dolayısıyla sağlam
karakterli bir birey olmak için gerekli olan
özellikler konusunda rehberlik yapılmalıdır.
·
Dışlanan öğrenciler konusunda duyarlı
olunmalı, onlara yardımcı olunarak diğer öğrencilere
de bu konuda örnek olunmalıdır.
·
Tüm canlılara karşı şefkatli olmaları
öğretilmelidir.
·
Yardıma muhtaç insanlara karşı
duyarlı olmaları ve ilgilenmeleri sağlanmalıdır.
·
Öğrencilere yapıcı eleştiride bulunma
özelliği kazandırılmaya çalışılmalıdır.
·
Sağlam bir karaktere sahip olmanın
kişinin tüm hayatında nasıl etkisi olacağı konusunda
rehberlik yapılmalıdır.
·
Öğrencilerin ahlaki kuralları
öğrenmelerine yardımcı olacak kitaplar okumaları
sağlanmalıdır.
·
Hedeflere ulaşmada çok çalışmanın ve
kurallara uymanın önemi anlatılmalıdır.
·
Karakter eğitimi konusunda veliler de
bilgilendirilmelidir.
·
Öğrencilerin empatik anlayış
geliştirmelerine yardımcı olunmalı, başkasının
gözüyle dünyaya bakabilmenin neden önemli olduğu ve
sorunların çözümünde bunun nasıl yardımcı
olabileceği gösterilmelidir.
·
Öğrencilerle sıcak bir iletişim
kurularak, başarıları ve olumlu davranışları
konusunda teşvik edici davranılmalıdır.
İyi karakter konusunda
Konfüçyus’ un şu tahlili de bizlere ışık tutabilir:
Sağlam karakterli
inanların dokuz özelliği vardır:
Baktıklarında berrak
görürler
Dinlediklerinde iyi
duyarlar
Görünüşleri sıcaktır
Davranışları saygı
yüklüdür
Konuşmaları doğrudur
İşlerini ciddi
yaparlar
Kuşku duyduklarında
doğru soru sormasını bilirler
Öfkelendiklerinde
nedenini düşünürler
Kazandıklarında
adaleti düşünürler.
Hazırlayan
Zekiye BİCE SİRER
Psikolojik Danışman
KAYNAKÇA
http://kisilik.nedir.be/
http://www.uslanmam.com/anne-cocuk-ve-bebek/90352-karakter-egitimi-nicin-onemlidir.html
Yeni Eğitim Dergisi
Kış 2007 Sayı:21 |
