OYUN
Çocuklarda somut düşünce hakim olduğu, sözcük dağarcığı iyi olmadığı için kendilerini oyunla ifade ederler. Oyunlarını izleyerek çocukların duygu ve davranışlarını gözlemleyebiliriz. Oyunlarda, çocuklar kuralları kendileri koyar, plan yapar, zamanı ayarlar, zevk alır ve yaratıcılığı ön plana çıkar. Bu nedenle serbest oyun etkinliğinin yapılandırılmış oyun etkinliklerine oranla bazı avantajları vardır.
Oyun ayrıca eğitim-öğretimde bir araç olarak kullanılabilir.
Oyunlar yaş ve gelişimle birlikte değişim gösterir:
-Taklit oyunları
-İşlevsel oyunlar
-Rol oyunları (en fazla geliştiren)
-Fantezi oyunları: boş tastan kahve içer, yaprağı tabak yapar, tahtayı at olarak kullanır. Objenin gerçeğe uygun oluşu bu tür oyunlarda anlam ifade etmediğinden hayali oyun da denir.
Çocukların oyunlarını seyrederek duygu ve düşünceleri hakkında fikir edinilebilinir. Hangi çocuk nevrotik? Hangi çocuk normal? anlayabiliriz. Nevrotik çocuklar; oyun başlatamaz, oyunu devam ettiremez, insan figürleri ile oynamaz.
Yarım hikayeler anlatır, bunu olumlu mu, olumsuz mu, saldırgan mı? Tamamlıyor. Bu çocuğu tanımada yardımcı olur. Oyun sırasında evdeki çatışmayı görebiliriz.
Yetişkinler sorununu o konuyu defalarca konuşarak çözümlüyorsa, çocuklar sorununu çözümlemeyene kadar o oyunu oynar.
Oyunlarda cinsiyet rollerini görebiliriz. Oyuncak tercihi sırasında yanlış yorumlardan kaçınılmalıdır. Erkek çocuk bebek tercih etmişse, her zaman annesi rolü oynuyor anlamına gelmez, çocuğa sorarsanız bebeğin rolünü oynuyor da olabilir.
Çocuklarla birlikte olma süresi (kantitatif) önemli değil, önemli olan kalitatiftir. Çocuklarla oynama zamanları oluşturmalıyız.
Çocuklarla oyunlarda gerçekçi oynayın. Hep oyunda siz yenilmeyin. Kaybedebilir de yenebilir de. Gereksiz ego şişirmeleri çocukta sonradan büyük hayal kırıklarının nedeni olmasın.
Cee oyunu saklambaç oyunu: ben kaybolduğumda aranılıyorum, değerliyim, bulunulduğumda seviniliyor. Demek ki kaybetsem bulunulabilirim. Çocukta temel güven duygusunu geliştirir.
Körebe oyunu: güven duygusu ve mekan algısı sağlar. Yine gözleri kapalı oda içinde sağa-sola 5 adım vs. Benzer etkiler sağlar.
Anaokullarında bayan öğretmen baskınlığı var çocuğun cinsel kimlik gelişimini veya model almayı etkiliyor mu?
Oynama, çalış!!...çocuk oyunu çalışmaya alternatif, karşıt görüyor. Çalışmadan nefret ediyor. Halbuki ikisi birlikte gider.
Oyunlarda sınır koyma ve zaman belirleme kolaylık sağlar. At olacağım sadece 3 tur atacağız. bir şeyi başlayacağı ve biteceğini de böylece öğrenir.
Çocuklara çok oyuncak verilmemeli, kırık oyuncaklar ortadan kaldırılmalıdır. Bir oyun bittikten sonra diğer oyuna geçilmelidir. DEHB olan çocuklarda çok oyuncak olunca çocuk daha çok dağılmaktadır. Oyuncaklar zaman zaman kaldırılmalıdır (bu çocukla birlikte yapılabilir). . Oyuncak toplarken de birlikte toplanmalı. Ancak toplarken çocuk 1 siz 3 tane toplayın.
Saldırgan oyunlar zararlı mı? Saldırgan çocuk; hep eleştirilmiş ama doğrusu gösterilmemiş ve öğretilmemiş, sözel becerilerini kullanmayan çocuktur.
Çocuklar hızdan etkilenirler (reklamlar, saldırgan filmler). Çocuğu TV başına yalnız oturtmamalı. İlkokul çocuklarında TV en fazla 1.5 saat olmalıdır. Non-stop TV olmamalı. Filmlerde saldırgan kişiler cezalandırılıyorsa sorun olmayabilir.
TV hareketli, kitap yazısı durağan bu nedenle okuma sevimsiz gelebilir.
Ayrılık kaygısı olan çocuğa; ayrılırken bilgi verme, sistemik duyarsızlaştırma, oyun içinde anlatma iyi sonuçlar verebilir.